Stosowanie ekologicznych preparatów na własnej działce ma sporo zalet: wzmacnia rośliny w naturalny sposób, poprawia żyzność i „życie” gleby, dzięki czemu warzywa i owoce lepiej rosną, są mocniejsze i często smaczniejsze. Dla domowników to również plus, bo ograniczasz mocną chemię, więc zmniejszasz ryzyko pozostałości środków na plonach i kontaktu z nimi podczas pracy w ogrodzie.
Takie rozwiązania są też bezpieczniejsze dla środowiska – mniej obciążają glebę i wodę, a jednocześnie sprzyjają pożytecznym organizmom. Wiele ekologicznych preparatów działa dodatkowo odstraszająco lub ogranicza rozwój szkodników, dzięki czemu szkodniki rzadziej „przylatują” lub mają gorsze warunki do żerowania.
Najważniejsze zalety mikoryzy w uprawach
-
Lepsze pobieranie wody i składników pokarmowych
Strzępki grzybów działają jak „przedłużenie” systemu korzeniowego – zwiększają powierzchnię chłonną, co pomaga w pobieraniu m.in. fosforu (P), cynku (Zn), miedzi (Cu) i innych mikroelementów. -
Wyższa tolerancja na suszę i stres środowiskowy
Mikoryza poprawia gospodarkę wodną roślin, dzięki czemu uprawy często lepiej znoszą okresy niedoboru wody i wysokie temperatury. -
Silniejszy system korzeniowy i szybszy start roślin
Rośliny częściej szybciej się ukorzeniają, równiej rosną i lepiej „przyjmują się” po przesadzeniu lub wschodach. -
Lepsza struktura i żyzność gleby
Grzyby mikoryzowe wspierają tworzenie agregatów glebowych (gruzełkowatość), co przekłada się na lepsze napowietrzenie, retencję wody i ograniczenie zaskorupiania. -
Większa efektywność nawożenia
Dzięki skuteczniejszemu pobieraniu składników można często optymalizować dawki nawozów (szczególnie fosforowych) i ograniczać straty w glebie. -
Wspomaganie odporności roślin
Mikoryza może wzmacniać naturalne mechanizmy obronne roślin i ograniczać podatność na niektóre stresy biotyczne (presję patogenów glebowych), bo roślina jest „w lepszej kondycji” i ma sprawniejsze korzenie. -
Lepsze plonowanie i jakość
W praktyce rolniczej często obserwuje się poprawę plonu (lub jego stabilności) oraz parametrów jakościowych, zwłaszcza przy uprawach w słabszych stanowiskach i przy stresie suszy.
Zalety stosowania bakterii ryzosferycznych w glebie
-
Lepsze odżywienie roślin
Ułatwiają pobieranie składników pokarmowych (np. poprzez rozpuszczanie fosforu w glebie), a część z nich może też wiązać azot (zależnie od gatunku i uprawy). -
Szybszy i mocniejszy rozwój korzeni
Wytwarzają substancje stymulujące wzrost (np. fitohormony), co przekłada się na większą masę korzeni i lepsze ukorzenienie. -
Lepsze wykorzystanie wody i większa tolerancja suszy
Silniejszy system korzeniowy + poprawa struktury biologicznej gleby = roślina łatwiej korzysta z dostępnej wilgoci. -
Wsparcie odporności roślin
Mogą ograniczać rozwój patogenów w strefie korzeniowej (konkurencja o miejsce i pokarm, produkcja związków hamujących) oraz „uruchamiać” naturalne mechanizmy obronne roślin. -
Poprawa żyzności i aktywności biologicznej gleby
Zwiększają aktywność mikrobiologiczną, przyspieszają rozkład resztek organicznych i poprawiają krążenie składników w glebie. -
Stabilniejsze plonowanie
W praktyce często daje to bardziej wyrównane rośliny, lepszy wigor i stabilniejszy plon, szczególnie w warunkach stresu (susza, chłody, słabsze stanowiska). -
Możliwość optymalizacji nawożenia
Dzięki lepszemu udostępnianiu składników można często zwiększyć efektywność nawozów (zwłaszcza P i N) i ograniczyć straty.
Zalety stosowania Metarhizium w glebie
-
Biologiczne zwalczanie szkodników
Działa na wybrane szkodniki (zwłaszcza glebowe i bytujące przy glebie), m.in. larwy różnych chrząszczy i inne formy żerujące w podłożu -
Wsparcie ochrony systemu korzeniowego
Ograniczenie szkodników glebowych oznacza mniej uszkodzeń korzeni, lepsze pobieranie wody i składników, mniej wypadów roślin. -
Mniejsze ryzyko pozostałości
To rozwiązanie biologiczne, często wybierane tam, gdzie liczy się ograniczanie chemii i ryzyka pozostałości (np. uprawy jakościowe). -
Element strategii antyodpornościowej
Może pomóc w rotacji metod ochrony i ograniczaniu presji na powstawanie odporności u szkodników (w porównaniu do częstego stosowania tych samych substancji chemicznych). -
Zgodność z integrowaną ochroną roślin
Dobrze wpisuje się w IPM: można łączyć z monitoringiem szkodników, zabiegami agrotechnicznymi i (w zależności od programu) z innymi biologicznymi rozwiązaniami. -
Potencjalne korzyści dla „życia gleby”
Metarhizium jest naturalnie obecne w wielu glebach; wprowadzane w preparatach może wspierać biologiczną równowagę i ograniczać dominację szkodników (efekt zależny od warunków). -
Jak działa Metarhizium?
-
Zarodniki (konidia) trafiają na ciało szkodnika (w glebie lub na powierzchni).
-
Przyczepiają się do oskórka i kiełkują.
-
Grzyb przerasta przez oskórek dzięki enzymom (m.in. proteazy, chitynazy) i mechanicznej penetracji.
-
Wewnątrz organizmu namnaża się, zaburza funkcje życiowe (m.in. przez toksyny/metabolity), co prowadzi do śmierci owada.
-
Przy sprzyjających warunkach (wilgoć) może sporulować na martwym szkodniku i dalej „zasilać” populację pożytecznego grzyba w środowisku.
To działanie jest biologiczne i kontaktowe – nie jak klasyczny „chemiczny oprysk”, dlatego efekt bywa wolniejszy, ale bardziej „systemowy” w glebie.
Zalety stosowania w rolnictwie i w ogrodnictwie
-
Skuteczne ograniczanie szkodników glebowych (w zależności od szczepu/preparatu): często m.in. pędraki, drutowce, larwy chrząszczy (np. opuchlaków), niektóre larwy muchówek.
-
Działa tam, gdzie problem jest w glebie – w strefie korzeniowej, gdzie wiele środków ma ograniczoną skuteczność.
-
Mniejsze ryzyko odporności u szkodników w porównaniu z wieloma insektycydami o jednym mechanizmie działania.
-
Bezpieczeństwo dla roślin i gleby – wspiera biologiczną równowagę, zwykle jest łagodniejszy dla środowiska niż „ciężka chemia” (przy prawidłowym użyciu).
-
Może działać dłużej: grzyb potrafi utrzymywać się w glebie, jeśli warunki są sprzyjające.
O czym warto pamiętać (praktycznie)
-
Najlepiej działa przy odpowiedniej wilgotności gleby i umiarkowanej temperaturze (zwykle okolice 15–28°C).
-
Promieniowanie UV i przesuszenie osłabiają skuteczność – aplikacje doglebowe/po wieczornych zabiegach często wypadają lepiej.
-
Efekt nie jest „od razu”: redukcja populacji szkodników może być widoczna po kilku–kilkunastu dniach (zależnie od warunków i szkodnika).
-
-
Jak działa Paecilomyces fumosoroseus
-
Kontakt zarodników ze szkodnikiem
Preparat zawiera zarodniki (konidia), które osiadają na ciele owada (np. mączlika, wciornastka, mszycy). -
Kiełkowanie i przyczepienie
Przy odpowiedniej wilgotności zarodniki kiełkują i „przyklejają się” do oskórka owada. -
Przebicie oskórka
Grzyb wytwarza enzymy (m.in. chitynazy, proteazy, lipazy), które rozpuszczają/wspomagają penetrację osłon owada i pozwalają wniknąć do środka. -
Rozwój w organizmie owada
Po dostaniu się do wnętrza, strzępki rozrastają się w hemolimfie, zużywają zasoby gospodarza i zaburzają jego funkcje życiowe (często też przez metabolity/toksyny). -
Śmierć szkodnika i dalsze rozprzestrzenianie
Owady zwykle giną po kilku dniach. W sprzyjających warunkach grzyb może sporulować na martwym ciele, zwiększając presję infekcyjną w środowisku.
Co najczęściej zwalcza
Najczęściej wykorzystuje się go przeciw szkodnikom o miękkim ciele, m.in.:
-
mączliki (bardzo częste zastosowanie),
-
mszyce,
-
wciornastki,
-
czasem także wełnowce i inne drobne szkodniki
Dlaczego jest ceniony w rolnictwie
-
działa biologicznie, bez typowego „chemicznego” mechanizmu,
-
pasuje do ekologicznej i integrowanej ochrony roślin,
-
może pomagać w strategii antyodpornościowej (inny sposób działania niż insektycydy),
-
szczególnie dobrze sprawdza się w szklarniach/tunelach, gdzie łatwiej utrzymać warunki.
Od czego zależy skuteczność
-
wilgotność (im bardziej sucho, tym trudniej o infekcję),
-
temperatura (optymalna zależy od szczepu),
-
UV/słońce (promieniowanie osłabia zarodniki),
-
dokładne pokrycie miejsc, gdzie siedzą szkodniki (spód liści itp.).
-
